Decyzja o rozwodzie nigdy nie jest prosta, zwłaszcza, gdy małżonkowie posiadają małoletnie dzieci. Z drugiej strony, również utrzymywanie związku w którym rozpadowi uległy wszelkie więzi, nie jest zjawiskiem korzystnym.
Przesłanką rozwodu jest istnienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami, co przejawia się w rozpadzie trzech rodzajów więzi – emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej. Przy tej ostatniej uwzględnienia wymaga, że czasem pomimo wygaśnięcia innych więzi, małżonkowie dalej wspólnie mieszkają, czy też gospodarują budżetem domowym. Co do zasady nie jest to przeszkodą w uzyskaniu rozwodu, chociaż oczywiście każda sytuacja musi być oceniana indywidualnie. Rozkład pożycia musi być też trwały. W praktyce zwykle wystarczające jest, by trwał kilka miesięcy, a sytuacja małżonków wskazywała na to, że nie jest prawdopodobny powrót do wspólnego życia.
Co ważne, podjęcie decyzji o rozwodzie nie musi oznaczać długiej batalii sądowej i konieczności angażowania w sprawę rodziny i przyjaciół. Małżonkowie mogą zdecydować się na rozwód bez orzekania o winie i wspólnie wybrać model opieki nad dzieckiem. Może to polegać na ustaleniu miejsca pobytu u jednego z rodziców z jednoczesnym ustaleniem kontaktów z drugim z rodziców, albo też przybrać postać pieczy naprzemiennej. W tym drugim wypadku dziecko spędza czas u rodziców na przemian, przykładowo tydzień u matki, a następnie tydzień u ojca. Oczywiście wybór rozwiązania zależy od indywidualnej sytuacji i potrzeb dziecka. Małżonkowie mogą też zawrzeć porozumienie wychowawcze, w którym ujmą wszystkie istotne dla nich aspekty wychowania wspólnego dziecka, a co może znacząco ułatwić im sprawne funkcjonowanie w codziennych relacjach.
Również alimenty na dziecko mogą być przedmiotem porozumienia, chociaż trzeba pamiętać, że sąd zawsze ma obowiązek rozstrzygnąć w jakiej wysokości każdy z rodziców jest obowiązany po rozwiązaniu małżeństwa do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania wspólnych małoletnich dzieci.
Oczywiście, nierzadko zdarza się, że możliwość porozumienia pomiędzy rozwodzącymi małżonkami jest ograniczona i zachodzi konieczność orzekania, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Ma to szczególne znaczenie dla kwestii związanych z obowiązkiem alimentacyjnym pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami. Przykładowo – alimentów po orzeczeniu rozwodu może żądać od byłego małżonka tylko ten małżonek, który nie został uznany wyłącznie winnym rozkładu pożycia. Co ważne, chodzi tu o alimenty na małżonka, bo te należne dzieciom nie są warunkowane kwestią winy w rozkładzie pożycia.
Niezależnie od sytuacji rozwodzących się małżonków, warto dobrać rozwiązania prawne w ten sposób, aby były skuteczne i trwałe. Przykładowo – nawet jeśli małżonkowie podczas samego rozwodu są zgodni, niekoniecznie warto rezygnować z planu wychowawczego, czy też konkretnego ustalania kontaktów z dzieckiem. Ustalenia te mogą okazać się pomocne w przyszłości, na wypadek gdyby pomiędzy byłymi małżonkami pojawiły się różnice zdań dotyczące wspólnego dziecka.
adw. Agata Szczepaniak-Wojciechowska
